Məğlub olmağı bacarmayan, Hitleri depressiyaya salan marşal – Çuykovun son arzusu

19:38 / 03.09.2019

Onun adı müharibə tarixinə 200 gün davam edən Stalinqrad döyüşünün baş qəhrəmanlarından biri kimi düşüb...

1981-ci ilin iyul ayında 81 yaşlı marşal Vasili Çuykov Mərkəzi Komitəyə kiçik bir məktub ünvanlayır. Marşal bu məktubu ilə ölkə rəhbərliyinə son arzusunu çatdırır:

“Artıq ömrümün sonuna yaxınlaşıram. Bunu düşünürək sizə müraciət etmək qərarına gəldim. Xahiş edirəm, mən öləndən sonra məni Volqoqradda (keçmiş Stalinqrad), Mamayev kurqanında, “Ana Vətən çağırır” abidəsinin qarşısında dəfn edəsiniz. 12 sentyabr 1942-ci ildə həmin yerdə mənim komanda məntəqəm yaradılıb. Hazırda orada mənim minlərlə döyüşçüm uyuyur...”

Bu məktubun yazılmasından səkkiz ay sonra marşalın arzusu yerinə yetirilib, o, Volqoqradda dəfn olunub. SSRİ tarixində Çuykov Vasili Petrovdan sonra ikinci və sonuncu marşal olub ki, Moskvadan kənarda dəfn olunub.

Müasirləri və həmkarları Vasili Çuykov haqqında həmişə yüksək fikir söyləyiblər. Nikita Xruşov xatirələrində marşal haqqında bu fikirləri qeyd edib:

“Vasili Çuykov bəlkə də orduda yeganə adam idi ki, tabeliyində olanlar ona rütbəsi, yaxud da vəzifəsi ilə deyil, adı və atasının adı ilə müraciət edirdilər. O, hərb sənətinin bütün incəliklərini bilirdi. İstər müharibə illərində, istərsə də müharibədən sonra Çuykov xidmət etdiyi yerlərdə böyük nüfuz sahibi olub. O cümlədən ölkənin siyasi elitasında da onun adı böyük hörmətlə çəkilib. Peşəkar hərbçi olmaqla yanaşı, Çuykovun siyasi təhlilləri də dolğun və mükəmməl olub. O, həmişə intellekti, zəngin dünyagörüşü ilə fərqlənib...”

Vasili Çuykov 1900-cü ildə Moskva ətrafında, Serebryannı Prud qəsəbəsində anadan olub. Ailədə 12 uşaq olublar, səkkiz qardaş, dörd bacı. 4 illik təhsildən sonra 12 yaşlı Çuykov ailəyə kömək etmək üçün Leninqrada işləməyə gedib. Bir müddət kiçik sexlərdə fəhləlik etdikdən sonra o, hərbi xidmətə yollanıb.

Vətəndaş müharibəsi zamanı Vasili Çuykov rota komandirinin köməkçisi vəzifəsində xidmət edib. O, bu müharibədə dörd dəfə yaralanıb.

Sonrakı taleyini bötövlükdə hərbə bağlayan Vasili Çuykov Frunze adına Hərbi Akademiyada təhsil alıb. O, 1940-cı ilə qədər ayrı-ayrı hərbi hissələrdə qərərgah rəisi, hərbi hissə komandiri vəzifələrində çalışıb.

1940-cı ildə Vasili Çuykovu Çinə hərbi attaşe göndəriblər. 1941-ci ildə müharibə başlananda o, bir neçə dəfə Dövlət Müdafiə Komitəsinə, şəxsən İosif Stalinə cəbhəyə getməsi ilə bağlı müraciət edib. Nəhayət, 1942-ci ildə Stalin onu yanına dəvət edib:

- Vasili İvanoviç, mən qərara gəldim ki, sizi Tulaya göndərim. Hazırda orada Stalinqrada yollamaq üçün yeni bir ordu formalaşdırılır. Siz həmin 62-ci orduya rəhbərlik edəcəksiniz.

Qeyd etdiyimiz kimi, Stalinqrad döyüşü müharibənin gedişində böyük dönüş yaradıb. Bu döyüşdə Vermaxt qoşunlarından 300 min, Almaniyanın müttəfiqlərinin döyüşçülərindən isə 200 min nəfər həlak olub. Bu döyüş itkilərlə yanaşı, alman qoşunlarının şəxsi heyətində, Adolf Hitlerin də etiraf etdiyi kimi, ruh düşkünlüyü yaradıb.

Stalinqrad cəbhəsinin komandanı marşal Semyon Timoşenkonun rəhbərliyi ilə aparılan əməliyyatlarda komandanı Çuykov olan 62-ci ordunun hərbi-döyüş qabiliyyəti və taktikası hətta gözlənilməyən uğurlarla nəticələnib.

Müharibədən sonrakı illərdə Vasili Çuykov Almaniyada sovet qoşunları qrupunun baş komandanı, Kiyev hərbi dairəsi qoşunlarının komandanı, SSRİ müdafiə nazirinin müavini və quru qoşunlarının baş komandanı, SSRİ Mülki Müdafiə rəisi, SSRİ Müdafiə Nazirliyinin baş inspektorlar qrupunun rəhbəri vəzifələrində xidmət edib.

Vasili Çuykov xidmət illərində ən yüksək mükafatlarla, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 9 dəfə “Lenin”, 4 dəfə “Qırmızı Bayraq”, 3 dəfə “Suvorov” və digər ordenlərlə təltif olunub.

Marşal Vasili Çuykov 1982-ci ildə, 82 yaşında vəfat edib.

İlham Cəmiloğlu, Musavat.com

 


Etiket:
Xəbərlər

Süleyman Rüstəmin 30 il əvvəlki son müsahibəsi:
“1937-ci ilin olacağını heç kəs ağlına gətirmirdi. Dəhşət idi” 

21.10.2019

Ermənilərin gülünc və absurd iddiaları - ŞƏRH

19.10.2019

Müstəqilliyimiz əbədidir.

18.10.2019

İlham Əliyev Zəngəzurun Ermənistana verilməsi barədə danışdı

18.10.2019

Ərəblinski niyə öldürüldü?

17.10.2019

Ermənilər tarixi bu cür SAXTALAŞDIRIB: Əslində isə indiki İrəvan şəhəri...

17.10.2019

İradə Aytel – “Türkəm, kürdəm, talışam, ləzgiyəm, avaram, udinəm…”

16.10.2019

Milli Ordu quruculuğunun ilk hərbi məktəbləri

16.10.2019

Rizvan Talıbov: “1988-1991-ci ilər ərzində Ermənistandan qaçqın düşmüş 500000 (beş yüz min) bu günkü faktiki sayları 1.000000-u (bir milyonu) keçmiş Ermənistan qaçqınlarının məsələsi sülh danışıqlarının predmeti olmalıdır”

15.10.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

14.10.2019

"Qara bağ": SSRİ dağılmağa nədən başladı

11.10.2019

“Nobel” almış qadınlar

11.10.2019

Uğur böcəyi  

10.10.2019

Qeyrətimiz olarsa, yaxud sonuncu dayaq nöqtəsindən reportaj - FOTOLAR

09.10.2019

Sahilsiz qəlbinin dalğalarını misralara çevirən şair…  ABDULLA FARUQ

09.10.2019

Məşhur azərbaycanlı aktyor və bolşevikin sui-qəsdi ilə öldürülən Həsən bəy Ağayev - “Qürbətin doğma məzarları”

08.10.2019

Təsəvvüf, Vəhdəti-vücud və An-i daimin qısa şərhi

07.10.2019

Ermənilər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ən uğurlu diplomatı haqda ARXİVLƏRİ AÇDILAR

04.10.2019

3 oktyabr tarixinin Türk Dünyası üçün önəmi

03.10.2019

90 min uşağı ölümdən xilas edən həkimin inanılmaz həyat hekayəsi

03.10.2019

Tibb bacısıyla evləndi, tibb bacısı da onu öldürdü – Maraqlı faktlar

02.10.2019

Bu gün günlərdən Vaqif Bayatlı...

01.10.2019

“Şəhidlərə müqəddəs məkan, qazilərə Vətən olan - Azərbaycan”... və yaxud Acıdərə döyüşlərinin tale yazısı...

01.10.2019

FƏTƏLİ XAN XOYSKİNİN İNGİLİS GENERALINA DEDİKLƏRİ

30.09.2019

İrəvan şəhəri

28.09.2019

Haylar necə erməni oldu?

27.09.2019

Türklərin inanc tarixi: “uçmaq”, “tin”, “Tanrının oğlu”... – I YAZI

27.09.2019

Şeir təhlilləri: M.Ə.Sabir "Neylərdin, İlahi"

26.09.2019

Basarkeçər
(Basatkeçən)

25.09.2019

Çarli Çaplini niyə ABŞ-dan qovmuşdular və onu niyə kommunist casusu adlandırırdılar

24.09.2019

Heydər Əliyevin anası haqda maraqlı XATİRƏLƏR

24.09.2019

“Ülvimə bir məktub yazdım” kitabı çap olunub

23.09.2019

ADAM YAŞAMAQDAN QORXUR

23.09.2019

"Bir alman - möhtəşəm insan, iki alman - ittifaq, üç alman - müharibə deməkdir!"

20.09.2019

Goyce.az saytı Rüstəm Dastanoğlu ilə müsahibəni təqdim edir.

20.09.2019

Şahbulaq Qıfılı saray kompleksi - Qarabağ abidələri  

20.09.2019

Cəlalilər: qanlı üsyan, izi itmiş Koroğlu, öldürülən Dəli Həsən

19.09.2019

Nərimanlı kökənli 27 abituriyent "tələbə" adını qazandı

18.09.2019

Əfsanəvi Mixaylo Rəsulzadəni öldürməkdən imtina etmişdi- GİZLİ TARİX

18.09.2019

Üzeyir Hacıbəyovun həyat və yaradıcılığı

18.09.2019

İşğal altında olan torpaqlarda 330 yerli əhəmiyyətli abidə dağıdılıb

17.09.2019

NİL ADAM

16.09.2019

Rəhim Əliyev. Birinci Türkoloji Qurultayın iki qərarı haqqında

14.09.2019

Tereza ana ilə bağlı İNANILMAZ FAKTLAR: 12 yaşında... - FOTO

14.09.2019

"Ey Firdovsi, qalx, küfr etdiyin türkü gör" - Əmir Teymurun türkü aşağılayan Firdovsiyə cavabı

13.09.2019

Baninin “Qafqaz Günləri” – köhnə Bakının hekayəsi

12.09.2019

Tarixdə iz qoyanlar: Təbrizdə ana dilində ilk məktəb açan MÜƏLLİM – Şahın Tehrana çağırdığı azərbaycanlı

12.09.2019

“Azərbaycanda erməni qırğınları və deportasiyaları” haqqında baxışların tənqidi təhlili

11.09.2019

Mükəmməl kitab yazmaq istəyirsinizsə... - DAHİLƏRİN TÖVSİYƏSİ

11.09.2019

M.Ə.Rəsulzadənin və N.Nərimanovun İmam Hüseyn haqqında fikirləri - Layihə
 

10.09.2019
Bütün xəbərlər