"Sözdən sonra" - Elnur İrəvanlının şeirlər kitabı haqqında

18:30 / 25.01.2020
Baxılıb: 478

  Yanvar ayı. Həyətdə yapon əzgili ağacı indi-indi çiçək açır. Şair  dostlarıma həmişə deyirəm ki, qışda qarın altındakı çiçəklərdən yazın. Baharı gözləmədən bu bahar təravətli çiçəklərdən yazın. Elə bu ovqatla da yazı masama yaxınlaşıram. Yazı masamın üzərindəki Elnur İrəvanlının “Sözdən sonra” şeirlər kitabı mənə tərəf boylanıb yarıərk, yarıciddi sanki “mənimlə danış” deyir.

  Bu kiçik yazımda sərt, şaxtalı qışda bahar təravəti yarada bilən, oxucunu oxumağa vadar edən həkim-nevroloq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, “Qızıl qələm”, “Azərbaycan Bayrağı” mükafatları laureatı, Prezident təqaüdçüsü Elnur İrəvanlının özünəməxsus dünyası ilə tanış olmağa qərar verirəm.

  Elnur İrəvanlı gənc şairdir. Gəncliyə xas olan, gəncliyə yaraşan sevgi dolu məhəbbət şeirləri, yaxud məhəbbətlə dolu sevgi yarpaqları oxucusunu yaşamağa, yaratmağa, uca zirvələr fəth etməyə səsləyir.

  Kim deyir ki, söz qurtarıb. Allaha məxsus söz də qurtararmı?! “Dərdi şirin-şirin söhbətə tutan”, “qəmi sevgili qapısına minnətə gətirən”, “zalım həsrətə acıq verən” kimi tutumlu misralar Elnur İrəvanlı dünyasından seçmələrdir:

Tutub şirin-şirin dərdi söhbətə,

Qəmi gətirəcəm sizə minnətə.

Acıq verə-verə zalım həsrətə

Səni sevəcəyəm ölənə kimi.

 Bu yerdə üzümü şairə tutub deyirəm: “Ölənə kimi” niyə?! Əbədi sev! Bu müvəqqəti dünyadan ayrılanadək sevmək şairlərə yaraşarmı?! Ölümdən sonrakı həyat üçün sevməli!

Elnurun timsalında fəhmli oxucu, sözün qədrini bilən Azərbaycan oxucusu, “Azərbaycan sevgisi” nin şahidi olur:

Qaytarmadıq İrəvanı, Təbrizi,

Heç olmasa Qarabağı qaytaraq! –

deyən şair başqa bir misrasında itirilmiş əzəli torpaqlarımızın xəritəsini çəkib oxucusuna göstərə bilir:

O bəstəkar Zəngi çayı

Damarımda axan qanım,

Yada qalan İrəvanım.

 İrəvandan vurub Qarabağdan çıxan şair Göyçəsiz, Kəlbəcərsiz qala bilmir:

Göyçə gölü dönən gündən Sevana

Tuşlanıbdır neçə-neçə ox cana.

Gedib çıxır həsrət adlı ünvana

Bu şəhərin küçələri Göyçəsiz.

  Vətən torpağının Bərdəsi də, Lənkəranı da, Tovuzu da Elnur üçün doğmadır, əzizdir. Qeyd etdiyim kimi, bir coğrafiyaşünas səyyah kimi bölgələrimizi gəzərək yerli-yataqlı vəsf edir. Bu vəsfdə Makedoniyalı İsgəndər də var, Bərdənin tərifini vaxtında verən Nizami Gəncəvi də var, eləcə də günümüzdə ziyarətgahı olan Seyid Yusif də:

Nüşabə önündə durub nər kimi,

Vuruşub ər kimi, ölüb ər kimi.

Dünyanı ram edən İsgəndər kimi

Qarşılayıb neçə qonağı Bərdə.

 

Qədim Torpaqqala bəslər çox divi,

Nizami veribdir ona tərifi.

Əzizlər qoynunda Seyid Yusifi,

İmam uyuduğu torpağı Bərdə.

  Estetikada (hissiyyatlar elmində) gözəllik kateqoriyası, əsasən, qadın gözəlliyi  əsasında irəli sürülür. Bu baxımdan Elnur İrəvanlının Molla Pənah Vaqif, Aşıq Ələsgər, Aşıq Şəmşirin misraları ilə həmahəng səsləşən misralarının şahidi oluruq. Bu səpkili şeirlər estetik dünyagörüşümüzün formalaşmasında çağımızda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir:

Dayanmısan heykəl kimi dili lal,

Dişlər muncuq, sinə bəyaz, qaş hilal.

Bilirsənmi, ürəyimə düşüb xal,

Gözəl, gözlərinin qarası boyda.

 Ümummilli lider Heydər Əliyev təsadüfən qeyd etmirdi ki, “nitqimizin inkişafında şairlərin rolu mühüm olmuşdur”. Bax elə bu prizmadan yanaşanda Elnurun dilimizin dərin qatlarından süzülüb gələn “payız urası”, “qar kürümək” kimi frazeologizmləri, şirin kəlmələri az qala “köhnəlmiş hesab olunan”ları sıraya qaytarır:

Sazaq gəldi, şaxta bizi bürüdü,

Yağan qarı saçımıza kürüdü.

Qönçə ikən xəzan olub çürüdü

Eşqimiz payızın urası boyda.

  Həyatın şəriksiz Allah, filosofların isə dialektika dediyi qanunlar tərəfindən idarə olunduğunu qəbul etsək, Elnurun da yaradıcılığında nikbin ruhlu misraların düşkünlüklə və əksinə əvəzləndiyinin şahidi oluruq:

Tərtərtək çağlayıb axmıramsa mən,

Gorusdan Qafana baxmıramsa mən,

Şuşa qalasına çıxmıramsa mən,

Necə qürrələnim, ucalım, Allah?

  Növbəti bir şeirində bədxahlıq, xarabalıq timsalı bayquşdan səsini kəsməyi, ulamamağı tələb edir:

Yoxdu səndə qeyri hünər?

Müdam qəmdən qəm törəyər.

Xeyrin üstə gətirib şər

Ulama, bayquş, ulama!

  Elnur İrəvanlı şair Sərraf Şiruyəyə həsr etdiyi “Bilir” rədifli qoşmasında “şairi, yazıçını xalq yaşadır” müddəasını bir daha gündəmə gətirir. İçdən gələn, səmimiyyətə söykənən, xalqın milli ruhundan qidalanan şeirlərin və bu şeir müəllifləri sayılan şairlərin əbədiyaşar olduğunu çəkinmədən deyə bilir. “El əzbər bilir” ifadəsi bütün şairlərimizə yaxşı mənada düşündürmək baxımından bir mesajdır:

Adına layiqli nə şeir qoşum?

Uçar sizə tərəf hey könül quşum.

Bəxtəvər başına, ay sağolmuşum,

Sən nə yazıbsansa, el əzbər bilir.

  Səhv etmirəmsə, son dövrlər “şair gərək sərbəst vəzndə də yaza bilsin” fikrinə uyğun Elnur İrəvanlının bu səpkidə ürəyəyatımlı, yaddaqalan yarpaqları da var:

Əvvəl səni sevirdim,

Sonra həsrətini.

İndi nə sən varsan,

Nə də həsrətin.

Bircə bir vaxt

Getdiyimiz uzun yol var.

Hər gün məni aparır

Xatirələrimizgilə...

  Söz şairin də, söz həkimin də əlində mühüm vasitədir. “Söz şairə qənim olur” şeirində Elnur sözlə danışa bilir. Allaha məxsus sözlə, bizdən sonra bu dünyada yeganə qala biləcək sözlə danışa bilir. Sözü inciyib küsən insana çevirə bilir:

Heca uzun, bölgü rəndə,

Cala görüm bəndi bəndə.

Yazmayanda sözlərdən də

İnciyib küsənim olur.

  Kainatın da, cəmiyyətin də dialektik qanunlarla idarə olunması şairin misralarında öz parlaq yerini alır. Yaxşılar salan yolun üstündən həm də yamanların keçəcəyini yəqin edir və bu necə deyərlər, təbii qəbul olunur:

Çırmayır əlin, qolun,

Xərcləyib varın, pulun.

Yaxşılar salan yolun

Üstündən yaman keçir.

  Saf, səmimi duyğular şairidir (Heç şair də duyğusuz olurmu?!). Şeirin də, nitqin də ən təsirlisi, ən güclüsü, ən yaddaqalanı səmimiyyətə söykənənidir:

Bəla olub öz başıma öz əlim,

Sınsam, bir də çətin ki mən düzəlim.

Heç nədən qorxmuram, təkcə, gözəlim,

Səni itirməkdən yaman qorxuram.

  Elnur İrəvanlı şeirləri ilə bir söz adamı kimi, bir ziyalı kimi dilimizin saflığı uğrunda mübarizə aparır. Diqqətçəkən bir məqam “Sözdən sonra” adlı kitabının son səhifələrində digər kitablarından fəqli olaraq izahlı lüğətin ilk dəfə verilməsidir. Bu lüğətdə əsas məqsəd dilimizdə olan bir sıra alınma sözlərin imkan daxilində öz milli qarşılıqları ilə əvəzlənməsidir.

  Elnur İrəvanlı həkim ailəsində dünyaya göz açıb. Özü də, həyat yoldaşı da Azərbaycan Tibb Universitetinin məzunudurlar. Həkimliyin, ağ xalatlı həkimlərin bir missiyası var: Sülh!

 Elnur həm də Allaha, gözəl və mükəmməl dinimiz olan islama bağlı bir şairdir. Buna nümunə olaraq “Kaş” rədifli gəraylısını göstərə bilərik:

Haqsız kəsilən başları,

Göydən yağacaq daşları,

Gözlərdən axan yaşları

Qurudaydım, silsəydim kaş...

  Çağımızda baş verən dünyəvi proseslərə biganə qalmayan şair ayıq misraları ilə bu yuxulu dünyanı ayıltmağa çağırır:

Suriya, İraq var gələn köçündə,

İlantək qıvrılır pələng gücündə.

Mürgülü şəhərlər zülmət içində,

Yəqin, yuxudadır, dedim, bu dünya.

  Yurdunun yaddaş şairidir Elnur. “Demə bizə bir də yerini, Şuşa”, “Ay Laçın”, “Kəlbəcər” şeirlərində vətən göynərtisi, yurd nisgili göz önünə gəlir.

  2017-ci ilin iyul ayının 4-də erməni vandalları tərəfindən atılan mərmi nəticəsində Füzuli rayonunun Alıxanlı kəndində həlak olmuş azyaşlı Quliyeva Zəhra Elnur qızının əziz və unudulmaz xatirəsinə ithaf olunan şeir oxucunun qəlbinə yol tapır, içini göynədir, dilində qarğışa dönür:

Gülüşü yox dodağının,

Səsi həsrət sorağının.

Dinsiz, imansız yağının

Üzü olsun qara, Zəhra!..

Üzü olsun qara, Zəhra!..

  Bu gün dini-fəlsəfi düşüncə sahibləri olan Vətən övladlarının: Nizami Gəncəvinin, İmadəddin Nəsiminin, Məhəmməd Füzulinin yurdu boş deyil. Bu sahədə də Elnur İrəvanlı misraları özünə yer alır:

Kim deyir ki, qalasıyıq,

Ölümdən pay alasıyıq.

Bir gün məzar olasıyıq

Torpaq, daşın arasında.

  Dünyanın faniliyi, Elnur demiş, “bir gün məzar olası” insan, onun həyatı hələ XI əsrdə Ömər Xəyyam tərəfindən qələmə alınmışdır:

Yaşasan üç yüz il, beş yüz il, min il,

Bu köhnə dünyadan köçəcəksən, bil.

İstər dilənçi ol, istərsə şah ol,

Məzarda qiymət bir, iki cür deyil.

  Yer üzündə bəşər əhli içərisində şərin artdığını görən, nəfs ilə mübarizəyə səsləyən şair “düşüb tamahından darlığa insan” deməklə öz inanc dünyasını, islam dünyasını, dini dəyərlərimizə olan sayğısını, sevgisini oxucuları ilə özünəməxsus şəkildə bölüşür:

Ay Elnur, unutma bəhsəbəhsliyi,

Ələ ələyində yaxşı, pisliyi.

Tutub gözlərini var hərisliyi,

Düşüb tamahından darlığa insan.

  Sirri bilinməyən, heç o sirri bilməyə də ehtiyacı olmayan dərdə mübtəla olan insanların şəfasını da elə dərdin yanında verən Allaha şükranlığa çağırır şair bizləri:

Şəhri-Lənkəranda qaynar İstisu,

Qüsullan suyunda, günahını yu.

Şəfa mənbəyidir, loğman iksiri,

Sehri Allahdandır, açılmır sirri.

  Beləcə xoş ovqatla başladığım yazıma elə xoş ovqatla da nöqtə qoymaq istəyirəm.

 Sonda çox dəyərli oxuculara bildirirəm ki, bu, Elnur İrəvanlının 2019-cu ildə “Aspoliqraf” nəşriyyatında çapdan çıxmış sayca yeddinci olan kitabına qısa bir səyahət idi.

Nağdəli ZAMANOV

Azərbaycan Tibb

Universitetinin dosenti,

AMEA-nın Nəsimi adına

Dilçilik İnstitutunun dissertantı


Etiket:
Xəbərlər

Bolşeviklərin 39 yaşında güllələdiyi cəsur general HƏBİB BƏY SƏLİMOV

18.02.2020

Tarixçi Şuşada tapılan arxeoloji materiallardan danışdı - FOTO

14.02.2020

Nadir şah Əfşarın Türk Birliyi ideyası...

13.02.2020

ABŞ arxivindən qədim Azərbaycan şəhəri İrəvanın görüntüsü yayıldı – Video

13.02.2020

TARİXİ HƏQİQƏTLƏR VƏ ERMƏNİ UYDURMALARI

11.02.2020

ARİSTOTEL DÜŞÜNCƏSİNDƏ İNSANA VERİLƏN DƏYƏR

10.02.2020

İşğal altında olan Laçınımızın tarixinə baxış

10.02.2020

İrəvan xanları 300 il bu sarayda yaşayıb - Əşyalarını zirzəmidə toz basmışdı, yeni tapılıb - FOTOLAR

08.02.2020

UAGB-dən deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova dəstək

07.02.2020

Mübariz İbrahimov Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlıq rəmzidir

07.02.2020

Məşhur bəstəkarın oğlu necə qətlə yetirilmişdi – RETRO-DETEKTİV

06.02.2020

SƏFƏVİLƏRİN BÖYÜK İDEOLOQU,
SUFİ ŞEYXİ
MİSKİN ABDAL (SEYİD HÜSEYN MƏHƏMMƏD OĞLU)

05.02.2020

Krımdakı Azərbaycanlı diasporundan deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova dəstək.

05.02.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD MÖHSÜM ASLANOVLA GƏNCLƏR MƏRKƏZİNDƏ İZDİHAMLI GÖRÜŞ

04.02.2020

"Titanik" filmi ilk dəfə 1943-cü ildə çəkilib - Fakt - Video

04.02.2020

Tural Gəncəliyev: “Artsax xalqı” deyilən anlayış yoxdur, Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan vətəndaşlarıdır

04.02.2020

Sərhədləri aşan şair... - Əsəd Cahangir yazır

04.02.2020

Möhsüm Aslanov: “Hamıya yaxşı olmaq anormallıqdır, ədalətli olmaq daha vacibdir”

03.02.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD MÖHSÜM ASLANOV QARABAĞ QAZİLƏRİ İLƏ GÖRÜŞÜB

03.02.2020

Qismət Məsimin şeirləri

02.02.2020

ARZULARIMIN ƏN BÖYÜYÜ QARABAĞIMIZIN DÜŞMƏN TAPDAĞINDAN AZAD OLMASIDIR

02.02.2020

Babək adının ana dilimizcə izahı

01.02.2020

Qızı Neftçalada yoxa çıxdı, oğlunu çimərlikdən tutub güllələdilər, nəvəsi sürgündə donub öldü - Rəsulzadə ailəsinin başına gətirilənlər

31.01.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN TARİXİNİ MÜKƏMMƏL BİLƏN, ELMİNİN ƏSAS YOLUNU QƏRBİ AZƏRBAYCANA HƏSR EDƏN NAMİZƏDƏ SƏS VERƏK.

31.01.2020

Şahlar Hacıyev Mixail Zabelini debata çağırdı

31.01.2020

“Prezidentin start verdiyi yeni islahatlar mənə cəsarət verdi ki, seçkilərə qatılım” - Möhsüm Aslanov

30.01.2020

Abbas Bağırovla yaddaqalan görüşlər – Seçici və namizəd halallığı - FOTO

30.01.2020

Ömrünü vətəni üçün fəda edən, mis kasa ilə başlayıb milyonluq miras qoyan Qərib

29.01.2020

Göygölün kəndlərində izdihamli görüşlər

28.01.2020

Həyatı mübarizə ilə dolu görkəmli tarixçi alim — Bu gün Sara Aşurbəylinin doğum günüdür

28.01.2020

Şəxsən mən valideyni yanında olmayan bir gənci, valideyni olan bir gəncdən daha çox üstün tuturam. - Orxan Mahmudov

27.01.2020

Əziz sumqayıtlılar, Parlament seçkilərində Emin Hacıyevə səs verək!

27.01.2020

Böyük hökmdarın son mənzili - Orada Şah İsmayıl və babası yatır – FOTOLAR

27.01.2020

Daşaltı əməliyyatı ermənilərin dili ilə

26.01.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD QARLI DAĞLAR AŞIB DAŞKƏSƏNDƏ SEÇİCİLƏRİ İLƏ GÖRÜŞDÜ

26.01.2020

"Sözdən sonra" - Elnur İrəvanlının şeirlər kitabı haqqında

25.01.2020

Deputatlığa namizəddən gülünc saxtakarlıq

25.01.2020

Emin Hacıyev: Bu şəhərin hər yeri, hər məhəlləsi mənim üçün əzizdir - MÜSAHİBƏ

24.01.2020

Dağların zirvəsində zirvəyə layiq görüş baş tutdu

24.01.2020

Ruhumu titrədən kənd!

24.01.2020

Tarixi bir yerdə yazaq.

23.01.2020

MİSKİN ABDALIN KƏRAMƏTLƏRİ (MÖCÜZƏLƏRİ)

23.01.2020

Sumu vilayət Deputatlar Sovetinin sədri deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova uğurlar arzulayıb.

22.01.2020

Nazilə Gültacın şeirləri

21.01.2020

"Bu anbar partladılsa, Statistika Komitəsinin yanına qədər bütün binalar yerlə yeksan olacaq"

21.01.2020

Deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanov Göygöldə 20 yanvar şəhidlərinin xatirəsinə həsr olunmuş anım tədbirinə qatıldı. 

20.01.2020

Azərbaycan şeirinin imperatoru

20.01.2020

Dünya şöhrətli akademik növbəti dəfə seçkilərə qatıldı.

20.01.2020

"Vətən üçün ölməliyik" - deyən Ülvi Bünyadzadə

20.01.2020

20 Yanvar və matəm - arxiv şəkilləri

20.01.2020
Bütün xəbərlər