Ağcabədinin Salmanbəyli kəndi Şaumyanın silahdaşının adını daşıyır - ARAŞDIRMA

12:40 / 25.06.2020
Baxılıb: 404

Ağcabədi bölgəsində Salmanbəyli adlı kənd var. 1930-cu ilə qədər IV Barak adını daşıyıb. Əhalisi Qarabağın qeyrətli ellərindən olan kəbirlilərdir. Kəbirli elinin bir çox oymaq və obaları kolxoz quruluşuna qədər yaylaq-qışlaq güzəranı sürüblər. Kolxoz quruluşu dönəmində Qarabağ və Mil düzlərində, köhnə qışlaqlarında oturaq olublar. Bəziləri öz oba adları ilə, bəziləri isə sovet quruluşunun təşkil etdikləri barak sıraları ilə.

Azərbaycan müstəqilliyini qazanandan sonra sovet və partiya xadimlərinin adlarını daşıyan məntəqə adları dəyişildi. Salmanbəyli adına isə toxunulmadı. Səbəbi isə sadədir. Heç kim onu tanımır. Ağcabədi və Salmanbəyli kəndində bir araşdırma apardım. Kimliyini sordum. Çoxu onun Ağabəyli, Cəfərbəyli, Nəcəfqulubəyli, İmamqulubəyli kimi Kəbirli, Qaradolaq, Sarıcalı bəylərindən olduğunu söylədilər. Deyil əzizlərim. Tanış olun: Salman bəy Əlibəyov.

Salman bəy Mahmud bəy oğlu 1877-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Real məktəbi bitirmişdi. Sonra Zaqafqaziya (Qоri) Müəllimlər Seminariyasına qəbul оlmuşdu. İnqilabi əhval-ruhiyyəsinə görə seminariyadan çıxarılmışdı. Kənd məktəblərinə müəllim düzəlmişdi. Bir müddət Həmidə bəyim Cavanşirin yanında, Kəhrizli kəndində dərs demişdi. Müəllimliklə yanaşı vəkillik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdu. 1905-ci ildə Cavanşir qəzasında kəndli hərəkatına başçılıq etmişdi.

Salman bəy Əlibəyov 1917-1919-cu illərdə qızğın inqilabi fəaliyyət göstərmişdi.

Sovet və partiya arxiv materiallarında yazılır: " Qarabağ rayonlarında, xüsusilə Bərdə, Ağdam, Ağcabədi, Şuşa və başqa yerlərdə XX əsrin əvvəllərində kəndlilərin artmaqda olan inqilabi hərəkatına başçılıq edənlərdən biri də Salman Əlibəyov idi. O, AXC hökumət orqanlarının rüşvətxorluğunu, bəylərin, xanların və onların mənafeyini müdafiə edən türk işğalçılarının cinayətlərini qorxmaz inqilabçıya məxsus bir cəsarətlə ifşa edirdi. XX əsrin əvvəllərindən inqilabı mübarizə yoluna qədəm qoyan Salman Əlibəyov 1917-1918-ci illərdə silahlı kəndli dəstələri ilə bir neçə dəfə mülkədarlara və türk müdaxiçilərinə qarşı çıxış etmişdir. Müsavat hökuməti, bəy və xanlar Salman Əlibəyova ən qorxulu vasitələrə əl atırdılar. 1918-ci ilin yazında S. Əlibəyov müsavatçılar tərəfindən tutularaq Şuşa həbsxanasına salınır. Burada yeddi aydan artıq yatdıqdan sonra o, həmin il dekabrın 13-də Şuşa erməni zəhmətkeşlərinin köməyi ilə həbsxanadan qaçmağa müvəffəq olur".

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə məxsus arxiv materiallarında isə qeyd olunur: Şuşa qəza rəisi 1919-cu il yanvarın 28-də Gəncə qubernatoruna göndərdiyi raportda yazırdı: “1918-ci il dekabrın 15-də göndərdiyim teleqrama və dekabrın 16-da göndərdiyim 830 nömrəli raporta əlavə olaraq Zati-alinizə bildirirəm ki, Şuşa nahiyəsi üzrə müstəntiqin kamerasından ermənilər tərəfindən azad edilən Şuşa sakini Salman bəy Əlibəyov Şuşanın erməni hissəsində yaşayır. Ermənilər onu saxlayırlar. S. Əlibəyov erməni hissəsində açıqca bazara gedir. O, Azərbaycanda heç bir hakimiyyəti tanımır. Camaat içərisində hökuməti ələ salır, deyir ki, bu nə hökumətdir, saxtadır, kim onu yaradıb və s. Şuşada olan ingilis missiyasından dəfələrlə xahiş etmişəm ki, Əlibəyovun tutulmasına kömək etsinlər. Lakin onlar mənim xahişimə laqeyd münasibət bəsləyirlər. Zati-alinizdən xahiş edirəm ki, bu barədə general Tomsonun nəzərinə çatdırasınız, qoy o, hökumətə tabe olmamaq üstdə provakasiya törədən belə bir böyük dövlət canisini həbs etmək haqqında missiyaya göstəriç versin. Avam camaat belə bir fitnəkarın sözlərinə inanaraq, polisin tələblərini ödəməkdən imtina edir, yavaş –yavaş hökuməti də tanımırlar” .

Daha bir sənəd: Gəncə qubernatoru İbrahim ağa Vəkilovun məktubunda deyilirdi: "Salman bəy Əlibəyov deyilən – məşhur Şaumyanın, vaxtilə ondan dolanışıq xərci alan sağ əli Fərrux bəy Vəzirovun malikanəsini talan etmək ittihamı ilə həbs olunmuşdu. Salman bəy digər soyğunçularla birlikdə həbs edilmişdi və onlarla Şuşa həbsxanasında yatırdı. Erməni dostlarının razılığı ilə Salman bəy müstəntiq tərəfindən Şuşa şəhərinin erməni hissəsinə çağrılmış, burada onu müşayiət edən konvoy tərksilah edilmiş, Salman bəy isə azadlığa buraxılmışdır. Ermənilər onun üçün siyahı ilə pul toplamış və o, ermənilərin himayəsi altında Şuşada yaşayır. Həmin Salman bəy bu günlərdə ingilis zabitlərinin yanında olmuş, onlar ona demişlər ki, onun həbsinə heç kim cəsarət edə bilməz. Qubernator İbrahim ağa Vəkilov”

Sovet və partiya arxiv materiallarında yazılır: "S. Əlibəyov həbsxanadan qaçdıqdan sonra yenidən kəndlilərin silahlı dəstələrinə başçılıq edir. O, Gəncə qəzası üsyançı dəstəsinin başçısı Qatır Məmmədlə əlaqəyə girərək, Gəncənin və Qarabağın üsyançı kəndli dəstələri arasında əlaqə yaratmağa çalışırdı.
Qaraguruhçu bəylər bu alovlu inqilabçıdan qəti intiqam almaq qərarına gəldilər. 1919-cu ilin payızında Salman Əlibəyov gecə öz evinə gedərkən Sarıcalı bəyləri tərəfindən xaincəsinə öldürüldü".

Salman bəy Əlibəyov Quzanlı və Sarıcalı kəndlərinin mülkədarları olan sarıcalinskilər tərəfindən dəfələrlə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq ermənilərlə əlaqəsini kəsmədi. Sonda günün günorta çağı H. bəy Sarıcalinski "Mauzer" tipli tapança ilə onu güllələdi. Onun haqqında Tiflisdəki daşnak mətbuatı da nekroloq vermişdi...

Ənvər Çingizoğlu,
jurnalist-etnoqraf

GOYCE.AZ


Etiket:
Xəbərlər

ŞƏKİ ÜSYANI İşğalçı rusiya ordusuna bitməyən nifrətin dastanı.

11.07.2020

Prezident İlham Əliyevin çağırışına uyğun olaraq YAP tərəfindən “Qərbi Azərbaycanda soyqırımına məruz qalmış toponimlərimiz” kitabı nəşr olunub.

09.07.2020

İKİ DİLLİLİK (BİLİNGUALİSM)

08.07.2020

Alman qəzeti İrəvan xanlığından nə yazıb?

08.07.2020

Nazim Hikmətin yeni şeirləri tapıldı -FOTOLAR

06.07.2020

Hitleri qəzəbləndirən, fransız və rus idmançıları peşman edən “Borçalı şiri”

04.07.2020

Semaşko”nun həkimi Hicran Mustafayeva: “Mən cəhənnəmi yerdə gördüm”

04.07.2020

Nazir mənzilindən sürgün düşərgəsinin barakına – Gözəl yazıçı xanım 18 il boyunca iztirablar çəkib.

03.07.2020

Cek Londonun pandemiya ilə bağlı öncəgörməsi
 

02.07.2020

"SÖZÜN XAQANI” HAQQINDA SÖZ  

30.06.2020

Həsən bəy Zərdabinin ailəsi haqqında bilmədiyiniz – Faktlar

28.06.2020

Ermənistanda yetişdirilən “Azərbaycan Türkləri”

28.06.2020

26 iyun Azərbaycanın Milli Ordu Günüdür

26.06.2020

Ağcabədinin Salmanbəyli kəndi Şaumyanın silahdaşının adını daşıyır - ARAŞDIRMA

25.06.2020

Anadoluda erməni etnosu necə ortaya çıxdı?-Şahlar Hacıyev

24.06.2020

Kremlin məmurlarının ölümündə Andropov müəmması-SSRİ tarixinin sirli hadisələri...

23.06.2020

Ermənilər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ən uğurlu diplomatı haqda ARXİVLƏRİ AÇDILAR

22.06.2020

Buhenvald düşərgəsində əsirlərə cəhənnəm əzabı yaşadan ər-arvad – biri həşərilik edib, o biri sifilis tutub.

21.06.2020

Nuh yurdu Naxçıvanı erməni hücumlarından qoruyan xilaskar

20.06.2020

Mübariz İbrahimov Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlıq rəmzidir

18.06.2020

Xalqın ən birinci günahı kitab oxumamaqdır.

18.06.2020

Kompleks yanaşma olmazsa, virus pik həddə çatacaq..." - ATU-nun dosenti ilə MÜSAHİBƏ

17.06.2020

15 İyun - Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin xilas günüdür

15.06.2020

Müasir Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafının əsasında Qurtuluş məfkurəsi və Ulu Öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası dayanır

14.06.2020

Heydər Əliyev Azərbaycanın xilaskarıdır - Akademik YAZDI

13.06.2020

Qətlə yetirilən nazir, azad edilən qatil

12.06.2020

“MONQOL-TATARLAR” MƏNBƏ VƏ RƏSMLƏRDƏ SARIŞINDIRLAR

10.06.2020

Nərimanov məsələsi - Mehman Cavadoğlu yazır
 

08.06.2020

Erməni vandalizmi: Qarakilsə necə Sisian rayonu oldu? - İnanılmaz faktlar

07.06.2020

Stalin ölənə qədər Hitlerin sağ olduğuna inanırdı – İspan mediası

07.06.2020

Həm təklikdən, həm də qaranlıqdan çox qorxuram - Rəşad Səfərov

05.06.2020

Sözsüz nəğmə - Məti Osmanoğlu

05.06.2020

Ziya Bünyadov Sumqayıt hadisələri haqqında : «XX əsrin mədəni ermənilərinin vəhşiliyi budur!»

04.06.2020

"Zorakılığa qarşı zorakılıq Şərdir!"

03.06.2020

Atəşlə doludur küllərim mənim

31.05.2020

İKİNCİ MAHMUD - "Babamın dişi" (hekayə)

30.05.2020

Mirzə Ələkbər Sabirin Salman Mümtaza verdiyi ilk və son müsahibəsi

30.05.2020

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI.

28.05.2020

"Cümhuriyyətin yaradıcıları millətimizin şərəfini xilas edərək..."

28.05.2020

Məmməd Oruc: “Səməd Vurğun olmaq istəyirdim”

27.05.2020

Müharibənin məhkum etdiyi talelər

26.05.2020

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020
Bütün xəbərlər