Ağcabədinin Salmanbəyli kəndi Şaumyanın silahdaşının adını daşıyır - ARAŞDIRMA

12:40 / 25.06.2020
Baxılıb: 930

Ağcabədi bölgəsində Salmanbəyli adlı kənd var. 1930-cu ilə qədər IV Barak adını daşıyıb. Əhalisi Qarabağın qeyrətli ellərindən olan kəbirlilərdir. Kəbirli elinin bir çox oymaq və obaları kolxoz quruluşuna qədər yaylaq-qışlaq güzəranı sürüblər. Kolxoz quruluşu dönəmində Qarabağ və Mil düzlərində, köhnə qışlaqlarında oturaq olublar. Bəziləri öz oba adları ilə, bəziləri isə sovet quruluşunun təşkil etdikləri barak sıraları ilə.

Azərbaycan müstəqilliyini qazanandan sonra sovet və partiya xadimlərinin adlarını daşıyan məntəqə adları dəyişildi. Salmanbəyli adına isə toxunulmadı. Səbəbi isə sadədir. Heç kim onu tanımır. Ağcabədi və Salmanbəyli kəndində bir araşdırma apardım. Kimliyini sordum. Çoxu onun Ağabəyli, Cəfərbəyli, Nəcəfqulubəyli, İmamqulubəyli kimi Kəbirli, Qaradolaq, Sarıcalı bəylərindən olduğunu söylədilər. Deyil əzizlərim. Tanış olun: Salman bəy Əlibəyov.

Salman bəy Mahmud bəy oğlu 1877-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Real məktəbi bitirmişdi. Sonra Zaqafqaziya (Qоri) Müəllimlər Seminariyasına qəbul оlmuşdu. İnqilabi əhval-ruhiyyəsinə görə seminariyadan çıxarılmışdı. Kənd məktəblərinə müəllim düzəlmişdi. Bir müddət Həmidə bəyim Cavanşirin yanında, Kəhrizli kəndində dərs demişdi. Müəllimliklə yanaşı vəkillik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdu. 1905-ci ildə Cavanşir qəzasında kəndli hərəkatına başçılıq etmişdi.

Salman bəy Əlibəyov 1917-1919-cu illərdə qızğın inqilabi fəaliyyət göstərmişdi.

Sovet və partiya arxiv materiallarında yazılır: " Qarabağ rayonlarında, xüsusilə Bərdə, Ağdam, Ağcabədi, Şuşa və başqa yerlərdə XX əsrin əvvəllərində kəndlilərin artmaqda olan inqilabi hərəkatına başçılıq edənlərdən biri də Salman Əlibəyov idi. O, AXC hökumət orqanlarının rüşvətxorluğunu, bəylərin, xanların və onların mənafeyini müdafiə edən türk işğalçılarının cinayətlərini qorxmaz inqilabçıya məxsus bir cəsarətlə ifşa edirdi. XX əsrin əvvəllərindən inqilabı mübarizə yoluna qədəm qoyan Salman Əlibəyov 1917-1918-ci illərdə silahlı kəndli dəstələri ilə bir neçə dəfə mülkədarlara və türk müdaxiçilərinə qarşı çıxış etmişdir. Müsavat hökuməti, bəy və xanlar Salman Əlibəyova ən qorxulu vasitələrə əl atırdılar. 1918-ci ilin yazında S. Əlibəyov müsavatçılar tərəfindən tutularaq Şuşa həbsxanasına salınır. Burada yeddi aydan artıq yatdıqdan sonra o, həmin il dekabrın 13-də Şuşa erməni zəhmətkeşlərinin köməyi ilə həbsxanadan qaçmağa müvəffəq olur".

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə məxsus arxiv materiallarında isə qeyd olunur: Şuşa qəza rəisi 1919-cu il yanvarın 28-də Gəncə qubernatoruna göndərdiyi raportda yazırdı: “1918-ci il dekabrın 15-də göndərdiyim teleqrama və dekabrın 16-da göndərdiyim 830 nömrəli raporta əlavə olaraq Zati-alinizə bildirirəm ki, Şuşa nahiyəsi üzrə müstəntiqin kamerasından ermənilər tərəfindən azad edilən Şuşa sakini Salman bəy Əlibəyov Şuşanın erməni hissəsində yaşayır. Ermənilər onu saxlayırlar. S. Əlibəyov erməni hissəsində açıqca bazara gedir. O, Azərbaycanda heç bir hakimiyyəti tanımır. Camaat içərisində hökuməti ələ salır, deyir ki, bu nə hökumətdir, saxtadır, kim onu yaradıb və s. Şuşada olan ingilis missiyasından dəfələrlə xahiş etmişəm ki, Əlibəyovun tutulmasına kömək etsinlər. Lakin onlar mənim xahişimə laqeyd münasibət bəsləyirlər. Zati-alinizdən xahiş edirəm ki, bu barədə general Tomsonun nəzərinə çatdırasınız, qoy o, hökumətə tabe olmamaq üstdə provakasiya törədən belə bir böyük dövlət canisini həbs etmək haqqında missiyaya göstəriç versin. Avam camaat belə bir fitnəkarın sözlərinə inanaraq, polisin tələblərini ödəməkdən imtina edir, yavaş –yavaş hökuməti də tanımırlar” .

Daha bir sənəd: Gəncə qubernatoru İbrahim ağa Vəkilovun məktubunda deyilirdi: "Salman bəy Əlibəyov deyilən – məşhur Şaumyanın, vaxtilə ondan dolanışıq xərci alan sağ əli Fərrux bəy Vəzirovun malikanəsini talan etmək ittihamı ilə həbs olunmuşdu. Salman bəy digər soyğunçularla birlikdə həbs edilmişdi və onlarla Şuşa həbsxanasında yatırdı. Erməni dostlarının razılığı ilə Salman bəy müstəntiq tərəfindən Şuşa şəhərinin erməni hissəsinə çağrılmış, burada onu müşayiət edən konvoy tərksilah edilmiş, Salman bəy isə azadlığa buraxılmışdır. Ermənilər onun üçün siyahı ilə pul toplamış və o, ermənilərin himayəsi altında Şuşada yaşayır. Həmin Salman bəy bu günlərdə ingilis zabitlərinin yanında olmuş, onlar ona demişlər ki, onun həbsinə heç kim cəsarət edə bilməz. Qubernator İbrahim ağa Vəkilov”

Sovet və partiya arxiv materiallarında yazılır: "S. Əlibəyov həbsxanadan qaçdıqdan sonra yenidən kəndlilərin silahlı dəstələrinə başçılıq edir. O, Gəncə qəzası üsyançı dəstəsinin başçısı Qatır Məmmədlə əlaqəyə girərək, Gəncənin və Qarabağın üsyançı kəndli dəstələri arasında əlaqə yaratmağa çalışırdı.
Qaraguruhçu bəylər bu alovlu inqilabçıdan qəti intiqam almaq qərarına gəldilər. 1919-cu ilin payızında Salman Əlibəyov gecə öz evinə gedərkən Sarıcalı bəyləri tərəfindən xaincəsinə öldürüldü".

Salman bəy Əlibəyov Quzanlı və Sarıcalı kəndlərinin mülkədarları olan sarıcalinskilər tərəfindən dəfələrlə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq ermənilərlə əlaqəsini kəsmədi. Sonda günün günorta çağı H. bəy Sarıcalinski "Mauzer" tipli tapança ilə onu güllələdi. Onun haqqında Tiflisdəki daşnak mətbuatı da nekroloq vermişdi...

Ənvər Çingizoğlu,
jurnalist-etnoqraf

GOYCE.AZ


Etiket:
Xəbərlər

Düşmənin məhv edilən döyüş texnikasının siyahısı 

01.10.2020

Aktyor olmaq istəyən Milli Qəhrəman: Şəhid olanda çantasından “Hophopnamə” çıxıb - FOTO

28.09.2020

Küsüb evdən getdi, ərli qadına aşiq oldu, dünyadan subay köçdü… - Azərbaycanlı rejissorun həyat HEKAYƏTİ+FOTO

26.09.2020

"Arsak Qarabağla əvəzləndi, sirr deyil ki..." - Tarixçi faktları açıqladı

21.09.2020

Sosial şəbəkələrdə məşhurlaşan qazaxlı uşaq diviziyaya aparıldı - FOTOLAR

20.09.2020

Qədim türklərdə dövlət məclisləri

20.09.2020

Ermənilər işğal etdikləri Azərbaycan ərazilərini saxta yollarla necə erməniləşdirir? - TARİXİ FAKTLAR

19.09.2020

Dünyanın bu yerlərinə milyarderlər belə gedə bilmir - Fotolar

16.09.2020

Ölüm ilgəyi

15.09.2020

Qafqaz İslam Ordusunun Bakı Zəfərindən 102 il ötür. l hissə

14.09.2020

"Türklər yeganə etnosdular, hər şeyi qanla həll ediblər, amma qansız deyillər" - 25 dildə danışan poliqlotumuz.

11.09.2020

Quba xanlığının 6-cı xanı Fətəli xan Hüseynəli xan oğlu, Roma Papası və illüminatlar.

09.09.2020

Azərbaycan - Rusiya münasibətlərinin bəzi təfərrüatları - TƏHLİL

06.09.2020

İş adamı Mətanət Süleymanzadə təltif edildi - FOTO

04.09.2020

DGTYB “Dilimiz varlığımızdır” adlı elmi-publisistik məqalələrdən ibarət kitab çap edib

03.09.2020

Hincaq erməni gizli təşkilatı 2-ci hissə

02.09.2020

Qubadlı rayonunun işğalından 27 il ötdü

31.08.2020

30 avqust – Türkiyənin Zəfər bayramı

30.08.2020

Bu gün Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin doğum günüdür

29.08.2020

Ermənistan Sevr müqaviləsini niyə "diriltmək" istəyir?

28.08.2020

Hincaq erməni gizli təşkilatı 1-ci hissə

26.08.2020

40 dil bilən, 18 aylığında qəzet oxuyan dünya tarixinin ən ağıllı insanının faciəli HƏYAT HEKAYƏSİ - FOTO

26.08.2020

Amerikadakı qohumlarımız – qızıldərililər...

25.08.2020

23 avqust Füzuli və Cəbrayılın işğalı günüdür

23.08.2020

Birinci Respublikanın rəsmi siması - Əlimərdan bəy Topçubaşov

18.08.2020

İrəvan Türk Cümhuriyyəti "Turan" partiyası yaradıldı

12.08.2020

39 il əvvəl Parisdə Türkiyə konsulluğunu zəbt edən terrorçu – Sislyan 1988-də İrəvanda baş nazirlər kimi qarşılanıb.  

11.08.2020

Erməni deşifrəsi: Paşinyanın üzünə vurulan tarix silləsi

09.08.2020

Şərqli kənizin oğlu: Da Vinçinin Azərbaycan kökləri
 

08.08.2020

Ərzurumlu erməni qatil – o, Los-Ancelesdə türk diplomatları aldadıb görüşə çağırıb və... güllələyib.  

07.08.2020

102 ilin xatirəsi: Sanki Nuru Paşa qayıdır...

06.08.2020

Nasistlərə yardım edən Soros: "Mənəviyyatsız insanam" - ETİRAFLAR

04.08.2020

Vətənpərvər alim, Fəal ictimaiyyətçi

03.08.2020

Qərbi Azərbaycan İrəvan Respublikasının DÖVLƏT GERBİ qəbul olundu

03.08.2020

Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası 400 il sonra

03.08.2020

1 Avqust - Azərbaycan Əlifbası Günüdür
 

01.08.2020

Qurban bayramının yaranma tarixi və İslamda yayılmasının sosial aspektləri

31.07.2020

Atasını ermənilər öldürdü, qardaşı repressiya olundu, oğlu onu illərlə aldatdı - Gülməkdən ölən böyük aktyorumuz

30.07.2020

QHT həssas qrupları diqqətdən kənarda qoymadı.  

30.07.2020

Hamburqlu bar qızı necə Qdanskda türmə cəlladı oldu... - 22 yaşlı Jenni Barkman minlərlə əsiri məhv edib

29.07.2020

Abbasqulu bəy Şadlinski: Andranikə və Qareqin Njdeyə dəfələrlə qan udduran qəhrəman

28.07.2020

Jukovun sədaqətli sürücüsü – Buçindən marşal əleyhinə ifadə almaq istəyiblər, verməyib, 5 il həbs cəzası alıb.

25.07.2020

Bu gün Ağdam rayonunun işğalından 27 il ötür.

23.07.2020

Milli Mətbuat - 145 il

22.07.2020

BİZ ERMƏNİLƏRƏ NƏ VAXT QALİB GƏLƏCƏYİK?

20.07.2020

Onların hədəfi yalnız Qarabağ deyil...” – “Food City”dən erməniləri qovan İlham Rəhimov

18.07.2020

Fransız tarixçi: Bu, Paşinyan hökumətinə inamsızlığı dünyaya sübut etdi

17.07.2020

Şəhid İsmayılovla vida mərasimi keçirilir - Fotolar

16.07.2020

Ermənilərin “Qarabağ” imtinası: “Arsax” nə deməkdir?

15.07.2020

Şəhidlərimizin qisası alındı - TƏFƏRRÜATLAR

15.07.2020
Bütün xəbərlər